Kanał Rss
Content
“Scena” na Świebodzkim
2 stycznia 2013

To nie jest artykuł o filii Teatru Polskiego, która znajduje się akurat na dawnym dworcu kolejowym, choć teatr pojawi się w tle, będzie to jednak teatr oparty na innych założeniach, bo działający ad hoc raz na tydzień. Każdej niedzieli wokół Świebodzkiego odbywa się uliczny spektakl, którego fenomen sprawia, że w niepowtarzalną rolę może wcielić się każdy odwiedzający, jak i handlarz.
Historia popularnego „placu” nie jest wcale tak zamierzchła, jak mogłoby się wydawać. Początek całemu coniedzielnemu zamieszaniu sprawiającemu, że najbliższa okolica zamienia się w rwący potok ludzi, przyniosła decyzja o zamknięciu dworca 21 lat temu. Kolej nie pozbyła się ani budynku, ani najbliższej infrastruktury. Do dzisiaj można śledzić, jak z różnym szczęściem radzą sobie nowi najemcy tej monumentalnej nieruchomości i jak szybko zmieniają się szyldy i koncepcje. Parafrazując wypowiedź ciecia z filmu Co mi zrobisz, jak mnie złapiesz?, łatwo stwierdzić, że na Świebodzkim już wszystko było. Jego mury pamiętają striptiz, nocny lokal z łódką pośrodku sali, czy całodobową dyskotekę. Pomysłów na następne biznesy wewnątrz dworca nie brakuje i pod tym względem nieczynny wprawdzie Świebodzki podtrzymuje kontakt ze współczesnością.
Jedynym, jak dotąd, przedsięwzięciem, które cieszy się niesłabnącym powodzeniem i wysoką frekwencją klientów, jest bazar pod gołym niebem. Choć niezupełnie, bo towarzyszy mu kilkaset rozkładanych namiotów, przyczepy kempingowe (jedna z nich pełni funkcję kasy toaletowej) oraz peronowa wiata dla wybrańców. Reszta kramarzy, ulokowana na torach w dalszej części terenu to swoisty pchli targ. Można się tam zaopatrzyć w stare winyle, klucze francuskie, miedziane krany i przedmioty, których pojawienia się nie sposób przewidzieć. Wstęp na każdy niedzielny „seans” jest bezpłatny.
Sam dworzec pochodzi z 19. stulecia. Obecny kształt jest urzeczywistnieniem kilku projektów architektonicznych. Gdyby działał, byłby jedynym wrocławskim dworcem czołowym. Przez prawie 150 lat funkcjonowania umożliwiał bezpośrednie połączenie ze pogórzem sudeckim. Powojenny proces odniemczania tzw. ziem odzyskanych spowodował, że powrócono do pierwotnej wersji na wzór niemiecki (Freiburgerbahnhof od miasta Freiburg, pol. Świebodzice), mimo że już wtedy ze Świebodzkiego prowadziło bezpośrednie połączenie do Świdnicy, Wałbrzycha czy Jeleniej Góry.
W ostatnich dekadach istnienia budynek dworca mógł poszczycić się innym rodzajem sławy. Od 1994 roku kolej wydzierżawia Teatrowi Polskiemu pomieszczenie, które jest zarazem północnym wejściem budowli. To właśnie przy placu Orląt Lwowskich znajdowała się główna i tymczasowa siedziba teatru, którego pierwotna lokalizacja poważnie ucierpiała na skutek pożaru w wymienionym roku. Instytucję odbudowano, a mimo to do dziś została Scena na Świebodzkim. Dworzec wpisał się także do historii filmu, „grając” warszawski Dworzec Wiedeński. We Wrocławiu przez kilka dni gościł Stanisław Wokulski z pozostałymi bohaterami Lalki.
Dzisiaj niewiele zostało z tamtego rozmachu, choć dworzec wydaje się czekać na lepsze czasy nieznacznie tylko zakurzony. Najbliższy mu teren to rozciągnięty wzdłuż ulicy Robotniczej targ. Tuż przy zabytkowej lokomotywie i wagonie barowym (dosłownie, działa w nim pub) co niedziela rozstawiają się handlujący obuwiem, odzieżą, pościelą, zasłonami, drobną konfekcją, a im dalej w kierunku dawnego Pafawagu, tym więcej wyrasta budek z gastronomią. W stałej ofercie m.in.: szaszłyk z grilla, kiełbaski, bigos czy gotowana kukurydza. Gdzieniegdzie wystają pojedyncze stoiska z niemiecką chemią, cukierki na wagę, są i plantatorzy czosnku oraz pietruszki. Pomiędzy nimi kwitnie dystrybucja perfum, a dopiero na torach, gdzie szlaki rozwidlają się szeroko, zaczyna się drobny handel rzeczami używanymi. W pewnym sensie istnienie bazaru jest miernikiem zamożności społeczeństwa, ale też okazją do nabycia przedmiotów niespotykanych w sklepach. „Plac Świebodzki” łączy w sobie kilka gałęzi handlu. Nie jest to ani typowa giełda staroci, ani giełda rowerowa, choć wymieniony asortyment jest tam stale obecny.
Kolej podkreśla, że funkcjonowanie targowiska jest tymczasowe, bo i też plany (i tylko plany, nie zmienia tego faktu rozpoczęcie remontu przydworcowego parkingu) związane ze Świebodzkim od wielu lat pozostają ambitne. Aktualny projekt zakłada powstanie Centrum Świebodzkiego, gdzie dworzec w tradycyjnym rozumieniu tego słowa ma być jednym z elementów okolicy placu Orląt Lwowskich. Poza tym mają powstać restauracje, hotele, Centrum Sztuki Współczesnej, biurowce, nowe lokale rozrywkowe oraz SPA. Jednak na rozpoczęcie realizacji powyższej wizji brakuje na przemian pieniędzy i determinacji. Warto podkreślić, że samo opracowywanie projektu zajęło kolejowym planistom siedem lat (2004-2011), a ostatni z proponowanych terminów – koniec obecnego roku – wypada już włożyć między bajki.
Tak, jak dawniej pociąg ze Świebodzkiego miał łączyć Wrocław ze Szczecinem (na pamiątkę tamtej zapowiedzi powstały nawet płaskorzeźby przedstawiające Pomeranię oraz Silesię z herbami obu prowincji pruskich i ich stolic), tak dzisiaj mówi się o powstaniu linii z centrum do lotniska. Doskonałą okazją ku temu były czerwcowe Mistrzostwa Europy. Z szumnych zapowiedzi powstał zaledwie przystanek Wrocław Stadion, który wytyczono po istniejącej trasie kolejowej. Dworzec Świebodzki ustąpił pierwszeństwa Głównemu. Ostatni z wymienionych, choć świeci blaskiem własnym, jeszcze nie zdołał „otrząsnąć się” po ponad dwuletnim remoncie. I jakkolwiek autor tego tekstu chciałby się mylić, to ani dotychczasowe tempo prac na PKP, ani mnożące się opinie ekonomistów o zastoju gospodarczym w całej Europie, nie spowodują żadnych zmian w temacie Świebodzkiego. Obie sceny – teatralna i targowa – jeszcze długo zachowają rację bytu. Co więcej, żadna z powstałych galerii handlowych w mieście nie zagroziła egzystencji „placu”, któremu prognozowany kryzys bardziej sprzyja niż szkodzi.

Michał Ratajczak

SłabyŚredniDobryBardzo dobrySuper! (Oddanych głosów: 3 , Średnia: 5.00 na 5.00)
Loading ... Loading ...

Polecane artykuły
Reklama
Newsletter
Chcesz być na bieżąco?

Tagi
E-prenumeratę wysyłamy z:
Zobacz poprzedni artykuł